Smart home – instalacja elektryczna: jak ją przygotować?

Smart home – instalacja elektryczna: czym się różni od zwykłej?

W zwykłej instalacji łącznik stoi na drodze przewodu do lampy: klawisz zamyka albo przerywa obwód. W systemie przewodowym przewód od lampy biegnie do rozdzielnicy, gdzie lampę włącza moduł sterujący, a przycisk na ścianie tylko wysyła do niego polecenie. Dzięki temu jedną lampą można sterować z kilku przycisków, według harmonogramu albo z telefonu – zależnie od systemu.

Dla instalacji oznacza to kilka zmian:

• Więcej przewodów do rozdzielnicy. Każda lampa albo grupa lamp, którą system ma włączać osobno, ma zwykle własny przewód do rozdzielnicy.
• Przewody do przycisków. W części systemów przyciski łączy z modułami osobny przewód sterujący.
• Większa rozdzielnica. Moduły systemu zajmują w niej miejsce obok zabezpieczeń, więc rozdzielnicę dobiera się z zapasem.
• Zasilanie urządzeń. Roleta z napędem potrzebuje przewodu przy oknie, a ogrzewanie – przewodów do elementów, którymi system ma sterować. Jakich, zależy od rodzaju ogrzewania i od systemu.

Inteligentny dom – systemy przewodowe czy bezprzewodowe?

Systemy inteligentnego domu dzielą się z grubsza na dwie grupy. Różnią się tym, gdzie stoją moduły sterujące i jak dostają polecenia:

• System przewodowy. Moduły stoją w rozdzielnicy, a przewody od lamp, rolet i przycisków biegną do niej. Całość trzeba zaplanować i ułożyć przed tynkami, za to moduły są w jednym miejscu, a polecenia nie zależą od zasięgu sygnału radiowego.
• System bezprzewodowy. Moduły montuje się przy urządzeniach, na przykład w puszkach za łącznikami, a polecenia przesyła sygnał radiowy. Taki system łatwiej dołożyć w gotowym domu, ale każdy moduł potrzebuje miejsca w puszce i zasilania, a grube ściany i stropy mogą osłabiać sygnał.

Który wybrać, zależy od tego, czy dom jest dopiero budowany albo remontowany, czym system ma sterować i jak chcesz go obsługiwać. Przed wyborem zapytaj, które funkcje działają bez internetu – na przykład czy przycisk na ścianie włączy światło, gdy router jest wyłączony. Nie podajemy z góry jednego systemu dla każdego domu: dobieramy go z Tobą przy bezpłatnej wycenie.

Jak przygotować instalację, jeśli system dołożysz później?

Inteligentny dom nie musi powstać od razu. Jeśli budujesz dom albo planujesz wymianę instalacji elektrycznej przy remoncie, a decyzji o systemie jeszcze nie ma, instalację można przygotować tak, żeby później obyło się bez kucia ścian:

• Przewody do rozdzielnicy. Przewody od lamp i rolet prowadzi się do rozdzielnicy, jak w systemie przewodowym. Moduły można w niej wtedy dołożyć po latach.
• Miejsce w rozdzielnicy. Rozdzielnica ma zapas miejsca na moduły i opisane obwody.
• Przewody przy oknach. Warto je doprowadzić także do okien, które dopiero kiedyś mogą dostać rolety z napędem.
• Głębsze puszki. Pod łącznikami, za którymi może kiedyś stanąć moduł bezprzewodowy, przyda się puszka z miejscem na niego obok osprzętu.
• Przewody sieci komputerowej. System obsługiwany z telefonu zwykle łączy się z siecią domową. Przewody do gniazd sieciowych i szafy teletechnicznej łatwiej ułożyć przed tynkami – sieć komputerową wykonujemy jako osobną usługę.

Zakres takiego przygotowania ustalamy z Tobą przy wycenie – przy instalacji elektrycznej w nowym domu i przy wymianie instalacji. Zanim ściany zakryje tynk, zrób im zdjęcia: gdy po latach będziesz dokładać system, łatwiej odnaleźć przewody.

Czy inteligentny dom trzeba uwzględnić w projekcie?

Jeśli dom powstaje na podstawie pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych musi zapewnić sporządzenie projektu technicznego (art. 42 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Według rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego część opisowa tego projektu obejmuje rozwiązania instalacji, w tym elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych (§ 23 pkt 7).

Instalacja pod system przewodowy wygląda inaczej niż zwykła. Gdy decyzja o inteligentnym domu zapada już po projekcie, porozmawiaj z projektantem i kierownikiem budowy: Prawo budowlane dopuszcza odstąpienie od projektu technicznego „po dokonaniu przez projektanta zmian w tym projekcie oraz sprawdzeniu tych zmian przez projektanta sprawdzającego, o ile to sprawdzenie jest wymagane” (art. 36b ust. 2). Więcej o projekcie i terminach prac na budowie – w artykule Instalacja elektryczna w nowym domu – o czym pamiętać.

Co ustalić przed rozmieszczeniem punktów?

Instalacja zależy od tego, co system ma robić. Zanim ustalimy, gdzie będą lampy, przyciski i gniazda, odpowiedz sobie na kilka pytań:

• Które lampy mają się włączać razem, a które osobno? Od tego zależy liczba przewodów do rozdzielnicy.
• Gdzie mają być przyciski i czy w którymś miejscu, na przykład przy wejściu, chcesz panel do sterowania całym domem?
• Które okna dostaną rolety z napędem?
• Czy temperaturę chcesz ustawiać osobno w każdym pomieszczeniu?
• Czy z systemem mają współpracować kamery, alarm albo wideodomofon? Ich przewody też warto zaplanować teraz.

Jak zabezpieczyć inteligentny dom obsługiwany z telefonu?

Moduły inteligentnego domu połączone z siecią należą do internetu rzeczy (IoT) – tak jak inne urządzenia, które łączą się z siecią i wymieniają informacje. Instytut NASK ostrzega, że każde urządzenie podłączone do domowej sieci Wi-Fi może stać się celem cyberprzestępców, a „Pierwszym punktem styku między atakującym a naszymi urządzeniami IoT jest router.” Z zaleceń NASK i bazy wiedzy o cyberbezpieczeństwie na gov.pl:

• Zmień domyślne hasła. NASK radzi zacząć od „zmiany domyślnie ustawionego hasła, korzystając, w miarę możliwości, z uwierzytelniania wieloskładnikowego”, czyli logowania z dodatkowym potwierdzeniem, na przykład kodem w telefonie. Domyślne hasła routerów według gov.pl „często nie spełniają zasad silnych haseł”.
• Aktualizuj oprogramowanie. Nowe wersje łatają luki w zabezpieczeniach. Sprawdź, czy urządzenie aktualizuje się samo, a jeśli nie – zaglądaj na stronę producenta, według gov.pl na przykład raz w miesiącu.
• Załóż osobną sieć dla urządzeń. „Najlepszym rozwiązaniem, które nas chroni, jest stworzenie osobnej sieci na urządzenia IoT.” Włamanie do jednego urządzenia nie otwiera wtedy drogi do komputera z zapisanymi hasłami.
• Zabezpiecz Wi-Fi. Baza wiedzy gov.pl radzi zmienić domyślną nazwę sieci, która może zdradzać producenta routera, i wyłączyć funkcję WPS – pozwala ona połączyć się z siecią bez hasła, kodem PIN albo przyciskiem na routerze.

Ten sam tekst na gov.pl opisuje sieć Wi-Fi jako znacznie bardziej podatną na ataki z zewnątrz niż sieć przewodowa – to jeszcze jeden powód, żeby przewody sieci ułożyć przed tynkami. Kto skonfiguruje system i router, ustal przy wyborze systemu – i poproś o zmianę domyślnych haseł i włączenie aktualizacji.

Co sprawdza się po wykonaniu instalacji?

Instalację pod inteligentny dom sprawdza się tak jak każdą nową instalację – według normy PN-HD 60364-6: „Sprawdzanie odbiorcze ma miejsce po wykonaniu nowej instalacji lub po zakończeniu uzupełnień lub zmian instalacji istniejących.” Składają się na nie oględziny i próby, a wyniki trafiają do protokołu. Norma obejmuje więc także uzupełnienia i zmiany – warto o tym pamiętać, gdy system będzie dokładany do przygotowanej instalacji.

Po zakończeniu prac robimy pomiary odbiorcze i przekazujemy protokół z wynikami oraz rozdzielnicę z opisanymi obwodami. Jakie pomiary wchodzą w sprawdzanie i do czego przyda się protokół, opisujemy w artykule o pomiarach elektrycznych do odbioru domu.

Kiedy wezwać elektryka

Zamów wycenę, gdy:

• budujesz dom albo planujesz remont z wymianą instalacji i rozważasz inteligentny dom – także wtedy, gdy system chcesz dołożyć później,
• masz projekt techniczny albo rzuty domu i chcesz wiedzieć, jak przygotować pod system przewody i rozdzielnicę,
• chcesz sterować oświetleniem, roletami albo ogrzewaniem i nie wiesz, jaki system pasuje do Twojego domu.

Instalację pod inteligentny dom przygotowujemy w Pszczynie, Oświęcimiu, Tychach i okolicy: dobieramy z Tobą system, prowadzimy przewody do lamp, przycisków, rolet i ogrzewania, montujemy rozdzielnicę z miejscem na moduły i robimy pomiary odbiorcze. Mamy uprawnienia elektryczne E i D, za wykonane prace wystawiamy fakturę VAT, a na wykonaną w całości instalację dajemy 5 lat gwarancji. Wycena jest bezpłatna – zależy między innymi od tego, czym system ma sterować, od liczby punktów, wybranego systemu i wielkości rozdzielnicy. W formularzu bezpłatnej wyceny opisz dom i dołącz projekt albo rzuty.