Brak prądu w domu – co robić i gdzie dzwonić?

Brak prądu w domu – co robić najpierw?

Najpierw sprawdź, czy prąd zniknął tylko u Ciebie: czy świeci się światło na klatce, u sąsiadów i w latarniach. Operator sieci TAURON Dystrybucja radzi: „Prądu nie ma w Twoim mieszkaniu – sprawdź bezpieczniki (korki). Sprawdź, czy jest prąd na klatce lub ulicy.” Dalej są trzy drogi:

• Prądu nie ma tylko u Ciebie – przyczyna jest najpewniej w Twojej instalacji.
• Prądu nie ma na klatce albo w całym budynku – skontaktuj się z administratorem albo właścicielem budynku.
• Prądu nie ma u sąsiadów i na ulicy – to przerwa w sieci operatora: planowane wyłączenie albo awaria. Sprawdź mapę wyłączeń na stronie operatora. TAURON Dystrybucja zastrzega, że dane na mapie mają charakter przybliżony i orientacyjny.

O planowanej przerwie operator musi uprzedzić co najmniej 5 dni wcześniej – ogłoszeniem, komunikatem albo w inny sposób przyjęty na danym terenie, a także e-mailem, jeśli adres jest w umowie (§ 49 pkt 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego). TAURON Dystrybucja pokazuje je też na mapie wyłączeń i podaje pod numerem 991. Inny operator może mieć inne numery i zasady – sprawdź je na jego stronie.

Jak sprawdzić bezpieczniki w rozdzielnicy?

Otwórz drzwiczki rozdzielnicy i poszukaj aparatu, który wygląda inaczej niż reszta:

• Wyłącznik nadprądowy zabezpiecza jeden obwód, na przykład gniazda w kuchni albo oświetlenie piętra. Gdy zadziała, jego dźwignia opada w dół.
• Wyłącznik różnicowoprądowy jest szerszy i ma przycisk testu, zwykle oznaczony literą T. Może zabezpieczać kilka obwodów naraz – gdy zadziała, prąd znika w kilku pomieszczeniach.
• Korki, czyli wkręcane bezpieczniki topikowe, są jeszcze w starszych instalacjach. Przepalona wkładka nie wraca do pracy – wkręca się nową, o takim samym prądzie znamionowym. Nie naprawiaj jej drutem i nie wkręcaj wkładki na większy prąd: zabezpieczenie dobiera się do przewodów obwodu.

Opis obwodów na drzwiach albo przy aparatach podpowie, za które pomieszczenie odpowiada dany wyłącznik. Tak jest w rozdzielnicy z jednej z naszych realizacji na zdjęciu w nagłówku: ponumerowane pola aparatów i legenda obwodów na drzwiach.

Zanim podniesiesz dźwignię, wyłącz albo wyjmij z gniazd urządzenia z obwodu bez prądu. Nie zdejmuj osłon rozdzielnicy – pod nimi są części pod napięciem.

Dlaczego wybija bezpieczniki?

Wyłącznik nadprądowy wyłącza obwód, gdy płynie w nim za duży prąd. Przyczyny są dwie:

• Przeciążenie – na jednym obwodzie pracuje naraz kilka urządzeń dużej mocy, na przykład czajnik, grzejnik elektryczny i pralka. Wyłącznik działa wtedy nie od razu, tylko po chwili.
• Zwarcie – w uszkodzonym urządzeniu, przewodzie albo gnieździe. Wyłącznik działa natychmiast, czasem słychać trzask albo widać osmalenie.

Wyłącznik różnicowoprądowy wyłącza, gdy część prądu ucieka poza obwód – przez uszkodzoną izolację, wilgoć albo ciało człowieka. Przyczyną może być uszkodzone urządzenie z grzałką, jak pralka, zmywarka albo czajnik, woda w gnieździe lub puszce na zewnątrz budynku po deszczu albo przewód uszkodzony przy wierceniu ściany.

Jak znaleźć przyczynę

1. Wyjmij z gniazd wszystkie urządzenia z obwodów bez prądu – przy wyłączniku różnicowoprądowym to może być kilka pomieszczeń.
2. Włącz wyłącznik.
3. Podłączaj urządzenia po jednym. Gdy wyłącznik zadziała przy którymś z nich, przestań go używać i oddaj je do serwisu.
4. Gdy wyłącznik wyłącza się bez żadnego urządzenia w gniazdach, usterka jest w instalacji. Nie włączaj go więcej i nie przytrzymuj dźwigni – zadzwoń do elektryka.

Urządzeń podłączonych na stałe, jak płyta grzewcza, piekarnik czy podgrzewacz wody, nie wyjmiesz z gniazda – jeśli to one mogą być przyczyną, sprawdzi je elektryk. Gdy wyłącznik różnicowoprądowy działa coraz częściej, stan izolacji przewodów pokażą pomiary elektryczne.

Co zrobić, gdy w rozdzielnicy wszystko jest włączone, a prądu nie ma?

Jeśli wszystkie wyłączniki są w górze, korki całe, a prądu nie ma w całym domu, choć sąsiedzi go mają, przyczyna może leżeć przed rozdzielnicą: w zabezpieczeniu przedlicznikowym, w liczniku albo w linii zasilającej dom. Licznik i zabezpieczenia przy nim bywają zaplombowane, a według TAURON Dystrybucja „Liczniki energii elektrycznej zainstalowane u klientów indywidualnych stanowią własność TAURON Dystrybucja.” Nie zdejmuj plomb i nie otwieraj skrzynki z licznikiem.

Operator przypomina: „Przeprowadzanie prac w instalacji elektrycznej związanej z jej awarią lub modernizacją możliwe jest tylko przez wykwalifikowane osoby lub firmy elektroinstalacyjne posiadające odpowiednie uprawnienia do ich wykonywania.” Elektryk sprawdzi, dokąd dochodzi napięcie, i powie, czy usterka jest w Twojej instalacji, czy po stronie operatora – wtedy zgłaszasz ją operatorowi.

Prąd jest tylko w części domu

Gdy nie działa część obwodów, a ich wyłączniki są włączone, przyczyną może być brak jednej fazy. Dom zasilany trójfazowo ma obwody rozdzielone między trzy fazy – bez jednej z nich gaśnie tylko część gniazd i lamp, a urządzenia zasilane z trzech faz mogą nie działać. Jeśli u sąsiadów też zgasła tylko część światła, usterka jest najpewniej w sieci – zgłoś ją operatorowi.

Prąd zgasł na chwilę i wrócił – co to było?

Krótkie mrugnięcie światła nie musi oznaczać usterki. TAURON Dystrybucja wyjaśnia: „Czasem przy normalnej pracy sieci i normalnych warunkach atmosferycznych mogą wystąpić krótkotrwałe przerwy w dostarczaniu energii elektrycznej.” Powoduje je automatyka zabezpieczeniowa, która usuwa przejściowe zwarcia na liniach średniego napięcia. Rozporządzenie nazywa przerwę do 1 sekundy przemijającą, a dłuższą, ale nie dłuższą niż 3 minuty – krótką (§ 47 ust. 2).

Kiedy i gdzie zgłosić awarię sieci?

Jeśli Twoim operatorem sieci jest TAURON Dystrybucja, awarię albo uszkodzenie sieci zgłaszasz pod numerem 991. Z obszaru działania operatora połączenie jest bezpłatne, spoza niego dzwoni się pod inny, płatny numer podany na stronie operatora. Zgłoszenie przyjmuje też formularz na stronie. Operator prosi o telefon między innymi, gdy:

• nie ma prądu w sąsiednich domach albo na ulicy,
• zerwana jest sieć albo uszkodzone są słupy,
• otwarte są drzwi stacji transformatorowej albo skrzynki, uszkodzone jest ogrodzenie stacji.

Do zerwanego przewodu nie podchodź i nie pozwól podejść innym. Operator pisze wprost: „Jeśli istnieje jakiekolwiek zagrożenie, dzwoń” – pod 991. Gdy widać dym albo ogień albo ktoś został porażony prądem, dzwoń pod numer alarmowy 112.

Nie zakładaj, że ktoś już zgłosił awarię: czas przerwy nieplanowanej liczy się od chwili, gdy operator dostał o niej informację (§ 47 ust. 1 pkt 2). Na Twoje żądanie operator podaje też przewidywany termin przywrócenia zasilania (§ 49 pkt 3).

Jak długo może nie być prądu?

Dom albo mieszkanie zasilane z sieci o napięciu do 1 kV to zwykle grupa przyłączeniowa IV albo V (§ 3 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia). Dla tych grup rozporządzenie ustala dopuszczalny czas przerw (§ 47 ust. 5):

• jednorazowa przerwa planowana – do 16 godzin, nieplanowana – do 24 godzin,
• suma przerw długich i bardzo długich w roku – planowanych do 35 godzin, nieplanowanych do 48 godzin.

Przerwa planowana, o której operator nie uprzedził w wymaganej formie, jest traktowana jak nieplanowana (§ 47 ust. 3).

Na czas przerwy wyłącz urządzenia, które po powrocie prądu mogłyby zacząć grzać bez nadzoru – płytę, piekarnik, żelazko, grzejnik.

Czy przy braku prądu można podłączyć agregat?

Można, ale nigdy do zwykłego gniazdka w ścianie. TAURON Dystrybucja w broszurze o agregatach ostrzega: „Takie rozwiązanie jest niebezpieczne – możesz porazić kogoś prądem (siebie lub innych) lub uszkodzić instalację.” Bezpieczne są dwa sposoby: zasilanie pojedynczych urządzeń wprost z agregatu albo zasilanie całego domu przez przełącznik sieć-agregat w rozdzielnicy. Przełącznik ma trzy położenia – sieć, wszystko wyłączone, agregat – i montuje się go za licznikiem, dzięki czemu prąd z agregatu nie trafia do sieci. „Montaż przełącznika musi zrealizować osoba posiadająca odpowiednie świadectwo kwalifikacyjne.” Czym jest takie świadectwo, wyjaśniamy w artykule o uprawnieniach E i D.

Operator przestrzega też: „Nigdy nie wolno uruchamiać agregatu w garażu, piwnicy ani w zamkniętym, nie przystosowanym do tego pomieszczeniu – grozi to zatruciem spalinami lub tlenkiem węgla!”

Kiedy wezwać elektryka

Wezwij elektryka, gdy:

• wyłącznik wyłącza się od razu po włączeniu, nawet bez urządzeń w gniazdach, albo wyłącza się coraz częściej,
• w rozdzielnicy wszystko jest włączone, a w domu albo w jego części nie ma prądu, choć sąsiedzi go mają,
• gniazdo albo łącznik się nagrzewa, iskrzy albo czuć spaleniznę,
• korki przepalają się raz po raz – wtedy warto rozważyć wymianę rozdzielnicy na nową, z wyłącznikami – także w mieszkaniu w bloku.

Usuwamy awarie instalacji elektrycznej: szukamy przyczyny i ją usuwamy. Zgłoszenia awarii przyjmujemy od poniedziałku do piątku – zadzwoń między 7:00 a 18:00 i powiedz, co nie działa, od kiedy i który wyłącznik się wyłącza. Pracujemy w Pszczynie, Oświęcimiu, Tychach i okolicy, mamy uprawnienia elektryczne E i D, a za wykonane prace wystawiamy fakturę VAT. Jeśli usunięcie przyczyny wymaga większych prac, na przykład wymiany rozdzielnicy albo części instalacji, przygotujemy ich bezpłatną wycenę – opisz je w formularzu bezpłatnej wyceny i dołącz zdjęcie rozdzielnicy z otwartymi drzwiczkami.